Osteochondroza lędźwiowa: objawy i leczenie

Osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego jest częstą chorobą, która obniża jakość życia człowieka i jest jedną z przyczyn niepełnosprawności.

Patologia częściej występuje u osób po 40. roku życia, charakteryzuje się stopniowym postępem i dlatego wymaga odpowiedniego leczenia zachowawczego lub operacyjnego.

Mechanizm rozwoju

Głównym mechanizmem rozwoju osteochondrozy jest naruszenie odżywiania tkanki chrzęstnej struktur kręgosłupa.

Choroba obejmuje kilka powiązań patogenetycznych:

• Główną przyczyną patologii jest dystrofia tkanki chrzęstnej spowodowana niedożywieniem.
• Zwyrodnienie (uszkodzenie i zniszczenie) chrząstki kręgosłupa (krążki międzykręgowe, powierzchnie stawowe wyrostków kręgowych).
• Reakcja zapalna objawiająca się obrzękiem tkanek, zastojem krwi i bólem.
• Zmiana proporcji struktur anatomicznych kręgosłupa lędźwiowego (spłaszczenie krążków międzykręgowych wraz ze zmniejszeniem ich wysokości), prowadząca do zmniejszenia średnicy otworów międzykręgowych, przez które przechodzą korzenie rdzenia kręgowego.
• Ucisk włókien nerwowych korzeni rdzenia kręgowego, prowadzący do zakłócenia przepływu impulsów i późniejszego rozwoju odpowiednich objawów neurologicznych.

Zmiany w składnikach chrzęstnych rozwijają się stopniowo i przez długi czas. Terminowe rozpoczęcie działań profilaktycznych i terapeutycznych pozwala spowolnić postęp choroby.

Powody

Osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego jest chorobą polietiologiczną, która rozwija się z kilku przyczyn:

• Dziedziczna predyspozycja determinująca na poziomie genetycznym właściwości odżywcze tkanki chrzęstnej.
• Choroby układu hormonalnego, pokarmowego i sercowo-naczyniowego.
• Zapalne choroby autoimmunologiczne stawów kręgosłupa (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, reumatyzm).
• Zaburzenia metaboliczne w organizmie człowieka.
• Systematyczna ciężka praca fizyczna ze zwiększonym obciążeniem kręgosłupa, podnoszenie ciężarów.
• Wcześniejsze urazy kręgosłupa, szczególnie w okolicy lędźwiowej (przyczyna naruszenia relacji elementów kręgów z późniejszą prowokacją rozwoju dystrofii i zwyrodnienia).
• Wrodzone anomalie lub wady kręgosłupa.

Uświadomienie sobie negatywnego wpływu przyczyny jest bardziej możliwe na tle następujących czynników ryzyka:

• Zwiększona waga, co zwiększa obciążenie kręgosłupa.
• Długotrwałe, systematyczne utrzymywanie ciała człowieka w pozycji stojącej.
• Nieprawidłowa postawa.
• Hipotermia, w tym lokalna w okolicy pleców.
• Systematyczne narażenie na stres, brak snu, nieracjonalny reżim pracy i odpoczynku.

Znajomość przyczyn i czynników ryzyka umożliwi podjęcie skutecznych działań zapobiegawczych.

Objawy osteochondrozy lędźwiowej

Na możliwy rozwój osteochondrozy wskazuje pojawienie się następujących charakterystycznych objawów:

• Ból w okolicy lędźwiowej, który początkowo pojawia się, gdy wzrasta obciążenie kręgosłupa. Następnie staje się stały, ma charakter ciągnący lub bolesny i stopniowo się nasila.
• Napromienianie bólu w nogę po stronie uszczypniętego korzenia rdzenia kręgowego.
• Zwiększone napięcie (napięcie) mięśni pleców w okolicy lędźwiowej.
• Zmniejszona siła mięśni w jednej lub obu nogach.
• Okresowy „strzelający” ból pleców, wywołany miejscową hipotermią i wysiłkiem fizycznym.
• Utrata wrażliwości skóry na jednej lub obu nogach, której towarzyszy drętwienie i uczucie mrowienia.
• „Zimne stopy” - skóra staje się zimna w dotyku z powodu skurczu naczyń tętniczych, który jest spowodowany uciskiem autonomicznych włókien nerwowych korzeni kręgosłupa.
• Zaburzona potliwość – skóra stóp staje się sucha lub wręcz przeciwnie, zwiększa się potliwość.
• Złuszczanie się skóry w obszarze zaburzeń wrażliwości spowodowanych naruszeniem unerwienia autonomicznego.

Osteochondroza jest chorobą przewlekłą. Objawy kliniczne nasilają się stopniowo i przez długi czas. Po okresach poprawy (remisji) następuje zaostrzenie patologii, któremu towarzyszą nasilone objawy kliniczne. Po ekspozycji na czynnik prowokujący (hipotermia, stres fizyczny i emocjonalny, stres) możliwy jest gwałtowny wzrost bólu przypominający atak, wywołany reakcją zapalną i obrzękiem tkanek miękkich w obszarze korzeni kręgosłupa.

W zależności od dominujących objawów wyróżnia się kilka postaci klinicznych choroby:

• Lumbodynia to okresowy napadowy ból w dolnej części pleców, który rozwija się po ekspozycji na czynniki prowokujące.
• Lumboischalgia – ból pojawia się w dolnej części pleców i promieniuje do pośladków lub nóg.
• Zapalenie korzonków nerwowych jest procesem patologicznym, któremu towarzyszy ucisk jednego lub kilku korzeni, natomiast w obrazie klinicznym dominują objawy neurologiczne, do których należą zaburzenia wrażliwości skóry i zmniejszenie siły mięśni.
• Radiculoischemia - ucisk wpływa na naczynia tętnicze i rozwijają się poważne zaburzenia motoryczne.

Każda postać kliniczna osteochondrozy nie rozwija się w izolacji; zwykle są ze sobą łączone. W miarę postępu stan osoby się pogarsza. Poważne zniszczenie struktur chrzęstnych może prowadzić do niepełnosprawności.

Diagnostyka

Rozpoznanie osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego opiera się na uwidocznieniu zmian w kręgach, krążkach międzykręgowych i tkankach miękkich.

W tym celu zaleca się kilka instrumentalnych metod badawczych:

• Radiografia jest techniką pozwalającą na wizualizację dużych zmian. Stało się powszechne dzięki swojej dostępności.
• Tomografia komputerowa to rentgenowska metoda skanowania tkanki warstwa po warstwie, która charakteryzuje się dużą rozdzielczością i pozwala na uwidocznienie minimalnych zmian.
• Rezonans magnetyczny - wizualizacja tkanek przeprowadzana jest w wyniku działania rezonansu jąder substancji organicznych w polu magnetycznym. Polega na skanowaniu warstwa po warstwie, przy jednoczesnym wyeliminowaniu narażenia ciała pacjenta na promieniowanie.

Aby określić charakter i nasilenie ewentualnych zmian funkcjonalnych w organizmie, wymagane jest dodatkowe badanie. Obejmuje badania krwi, badania moczu, badania wątroby, badania nerek i elektrokardiogram. Na podstawie analizy wszystkich wyników badań lekarz wyciąga wnioski i dobiera odpowiednie leczenie.

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego

Terapia osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego jest złożona i obejmuje kilka obszarów:

• Ogólne zalecenia i dieta.
• Terapia lekowa.
• Interwencja chirurgiczna.

Wyboru kierunku leczenia dokonuje lekarz. Na podstawie wyników badań klinicznych i dodatkowych ustala najbardziej optymalne leczenie.

Ogólne zalecenia i dieta

Ogólne zalecenia powinny towarzyszyć leczeniu osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego, niezależnie od nasilenia procesu patologicznego, obejmują:

• Zrównoważona dieta polegająca na ograniczeniu tłustych potraw smażonych i wykluczeniu z diety alkoholu.
• Ograniczenie ciężkiej aktywności fizycznej, w tym długotrwałego przebywania ciała człowieka w jednej pozycji.
• Racjonalizacja reżimu pracy i odpoczynku – po każdej godzinie pracy należy zapewnić krótki odpoczynek (zwykle wystarczy 10 minut). Jeśli pracujesz na stojąco lub siedząco, możesz wykonać trochę ćwiczeń podczas odpoczynku.
• Porzucenie złych nawyków, gdyż nikotyna i alkohol przyspieszają procesy dystrofii i zwyrodnienia tkanki chrzęstnej.
• Eliminacja wpływu czynników stresowych i negatywnych emocji, które pogarszają przebieg wszelkich procesów patologicznych w organizmie.

Stosowanie się do ogólnych zaleceń pozwala zapobiec postępowi procesu patologicznego, a także zwiększyć skuteczność innych obszarów terapii.

Leczenie farmakologiczne

Przepisywanie leków odbywa się podczas zachowawczego leczenia osteochondrozy.

Stosuje się leki z różnych grup farmakologicznych:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne - zmniejszają nasilenie reakcji zapalnej w tkankach i ból. Przepisany w celu zmniejszenia intensywności objawów zaostrzenia osteochondrozy.
• Leki zwiotczające mięśnie - leki zmniejszają napięcie mięśni prążkowanych w kręgosłupie, zmniejszając w ten sposób napięcie tkanek i ucisk korzeni kręgosłupa.
• Hormony nadnerczy i glikokortykosteroidy – zmniejszenie odpowiedzi zapalnej.
• Diuretyki – zmniejszające nasilenie obrzęków w tkankach miękkich obszaru struktur kręgosłupa dotkniętych procesem patologicznym. Z tego powodu zmniejszają się objawy procesu patologicznego i zmniejsza się naruszenie korzeni kręgosłupa.
• Chondroprotektory to środki chroniące tkankę chrzęstną przed uszkodzeniem, a także przyczyniające się do jej częściowej odbudowy.
• Witaminy z grupy B - normalizują procesy metaboliczne w tkance nerwowej, poprawiają stan funkcjonalny korzeni kręgosłupa uszkodzonych po uduszeniu.
• Witamina C (kwas askorbinowy) – poprawia stan struktur mikrokrążenia, działa antyoksydacyjnie, co realizuje się poprzez wiązanie i neutralizację wolnych rodników („fragmentów” cząsteczek organicznych zawierających niesparowany elektron i uszkadzających struktury błonowe komórek).

Dawkowanie i czas stosowania leku ustala lekarz prowadzący na podstawie wyników badań, a także skuteczności dotychczasowej terapii.

Interwencja chirurgiczna

Operacja osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego jest wskazana w przypadku wyraźnych zmian, a także braku niezbędnego wyniku po leczeniu zachowawczym. Ma na celu wyeliminowanie defektów zmienionej tkanki chrzęstnej za pomocą późniejszej operacji plastycznej. We współczesnych placówkach medycznych interwencja chirurgiczna wykonywana jest przy użyciu małoinwazyjnych technik endoskopowych. Wraz z leczeniem chirurgicznym przepisywane są leki, które pomagają przyspieszyć proces gojenia rany pooperacyjnej, a także uniknąć rozwoju powikłań. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technik małoinwazyjnych możliwe było znaczne skrócenie czasu pobytu pacjenta w szpitalu.

Zapobieganie

Zapobieganie rozwojowi osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego obejmuje przestrzeganie prostych zaleceń. Ważne jest, aby ograniczyć obciążenie kręgosłupa, porzucić złe nawyki, racjonalizować harmonogram pracy i odpoczynku oraz zadbać o odpowiednią ilość snu. Dieta ma na celu ograniczenie potraw smażonych, tłustych i zapewnienie wystarczającej podaży witamin, minerałów i błonnika roślinnego. Umożliwi to normalizację stanu funkcjonalnego układu trawiennego, a także poprawi odżywienie struktur chrzęstnych układu mięśniowo-szkieletowego, spowalniając procesy zwyrodnieniowe.

Rokowanie na całe życie z osteochondrozą kręgosłupa lędźwiowego jest korzystne. Choroba charakteryzuje się stopniowym postępem. W przypadku braku środków terapeutycznych obrazowi klinicznemu osteochondrozy towarzyszą zwiększone objawy. Jednocześnie stan osoby pogarsza się, a objawy stają się trwałe. Przynoszą znaczny dyskomfort i obniżają jakość życia. Aby uniknąć postępu negatywnych objawów, należy natychmiast zwrócić się o wykwalifikowaną pomoc medyczną.